ภัยมืดบนฟ้าใส: รู้จัก CAT (Clear Air Turbulence) หลุมอากาศที่เรดาร์มองไม่เห็น

 

ภัยมืดบนฟ้าใส: รู้จัก CAT (Clear Air Turbulence) หลุมอากาศที่เรดาร์มองไม่เห็น

เวลาเรานั่งเครื่องบินแล้วเจอสภาพอากาศแปรปรวนหรือ "หลุมอากาศ" (Turbulence) หากมองออกไปนอกหน้าต่างแล้วเห็นกลุ่มเมฆฝนฟ้าคะนองดำทะมึน เราก็คงพอเข้าใจได้ว่าความสั่นสะเทือนนั้นมาจากไหน แต่คุณรู้หรือไม่ว่า... หลุมอากาศที่สร้างความท้าทายที่สุดให้นักบินและก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้โดยสารได้มากที่สุด คือหลุมอากาศที่ซ่อนตัวอยู่ในสภาพฟ้าใส ไร้เมฆ ซึ่งในทางการบินเราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า CAT หรือ Clear Air Turbulence

CAT (Clear Air Turbulence) คือความแปรปรวนของกระแสอากาศที่เกิดขึ้นในบริเวณที่ท้องฟ้าแจ่มใส มักพบบนระดับความสูงที่เครื่องบินพาณิชย์ใช้ทำการบิน (ประมาณ 20,000 - 40,000 ฟุต) สาเหตุหลักมักเกิดจากการตัดกันของกระแสลมกรด (Jet Stream) ซึ่งเป็นแนวกระแสลมที่มีความเร็วสูงมาก เมื่อลมที่มีความเร็วต่างกันมาปะทะกัน จะเกิดเป็นระลอกคลื่นอากาศที่ปั่นป่วนและรุนแรง

สาเหตุที่ CAT ถูกขนานนามว่าเป็น "ภัยมืด" เป็นเพราะ เรดาร์ตรวจอากาศ (Weather Radar) บนหัวเครื่องบินนั้น ทำงานโดยอาศัยหลักการส่งคลื่นวิทยุไปกระทบกับ "หยดน้ำ" หรือ "เกล็ดน้ำแข็ง" ในก้อนเมฆ แล้วสะท้อนกลับมาประมวลผลเป็นภาพบนหน้าจอ แต่เนื่องจาก CAT เกิดขึ้นในบริเวณที่มวลอากาศแห้ง ไม่มีทั้งความชื้นและก้อนเมฆ คลื่นเรดาร์จึงทะลุผ่านไป หน้าจอในห้องนักบินจึงแสดงผลว่าเส้นทางข้างหน้าปลอดภัย ไร้สิ่งกีดขวาง ทำให้นักบินไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้าทางสายตาหรือจากอุปกรณ์บนเครื่องเลย กว่าจะรู้ตัว เครื่องบินก็อาจพุ่งเข้าชนกับความปั่นป่วนอย่างรุนแรงแล้ว

CAT อันตรายหรือไม่?

ส่วนใหญ่

• ไม่เป็นอันตรายต่อโครงสร้างเครื่องบิน
• เครื่องบินพาณิชย์ถูกออกแบบให้รับแรงสั่นสะเทือนได้

แต่ CAT อาจเป็นอันตรายต่อ

• ผู้โดยสารที่ไม่คาดเข็มขัดนิรภัย
• ลูกเรือที่กำลังเดินบริการ

ดังนั้นเมื่อคาดว่าจะเจอ CAT นักบินมักเปิดสัญญาณ

Fasten Seat Belt

ทันที

ระดับความรุนแรง

Light CAT

• เครื่องสั่นเล็กน้อย

Moderate CAT

• รู้สึกสั่นชัดเจน
• เครื่องบินยังควบคุมได้ปกติ

Severe CAT

• เครื่องบินกระแทกขึ้นลงรุนแรง
• ผู้โดยสารอาจถูกเหวี่ยงหากไม่คาดเข็มขัด

Extreme CAT

• พบได้น้อยมาก

นักบินรู้ได้อย่างไร?

CAT มองไม่เห็นด้วยเรดาร์ตรวจอากาศทั่วไป

นักบินจึงใช้

• Weather Forecast
• SIGMET
• PIREP (Pilot Report)
• ข้อมูลจากเครื่องบินลำหน้า

ตัวอย่าง

ATC:

"Moderate CAT reported at FL350."

นักบินอาจเปลี่ยนระดับบินเพื่อหลีกเลี่ยง

CAT กับ Turbulence จากพายุ ต่างกันอย่างไร?

CAT

• ไม่มีเมฆ
• ไม่มีฝน
• เกิดจาก Jet Stream หรือ Wind Shear

Convective Turbulence

• เกิดจากเมฆฝนฟ้าคะนอง
• มักเห็นได้จาก Weather Radar

เพื่อรับมือกับภัยมืดนี้ นักบินต้องอาศัยการวางแผนเส้นทางบินล่วงหน้าจากข้อมูลอุตุนิยมวิทยา และคอยฟังการรายงานสภาพอากาศจากเครื่องบินลำอื่นที่บินล่วงหน้าไปก่อน (PIREP - Pilot Report) นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่กัปตันมักจะประกาศและแนะนำให้ผู้โดยสาร "รัดเข็มขัดนิรภัยไว้ตลอดเวลาที่นั่งอยู่กับที่" เพราะ CAT สามารถเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อแบบไม่ทันตั้งตัว

ความรู้เรื่องอุตุนิยมวิทยาการบิน (Aviation Meteorology) และความเข้าใจในข้อจำกัดของระบบเรดาร์ ถือเป็นเพียงเศษเสี้ยวหนึ่งของวิชาความรู้พื้นฐานที่ผู้สอบคัดเลือกนักบินฝึกหัด (Student Pilot) ทุกคนต้องทำความเข้าใจอย่างถ่องแท้ การสอบแข่งขันเพื่อแย่งชิงที่นั่งในสายการบินจำเป็นต้องอาศัยการเตรียมความพร้อมขั้นสูงสุด ทั้งในด้านวิชาการ ไหวพริบ และการตัดสินใจ สำหรับใครที่กำลังทุ่มเทอ่านหนังสือเพื่อสานฝันการเป็นนักบิน การมีตัวช่วยที่เจาะลึกและตรงประเด็นจะช่วยย่นระยะเวลาและเพิ่มความมั่นใจให้คุณได้เกินร้อยครับ

➤ ชุดไฟล์เตรียมสอบ SP ราคา 980 บาท (อัพเกรดเป็น 2027 แล้ว) 
➤ คอร์ส VDO ติว SP สอบรอบ Basic Knowledge ราคา 9,500 บาท 
➤ คอร์ส VDO ติว SP รอบ Aptitude Tests (Professor) ราคา 6,500 บาท 
➤ คอร์ส VDO ติวสอบ SP TG +แถมขุดไฟล์ ราคา 13,800 บาท

ครบทุกเรื่องการสอบ Student Pilot สนใจสอบถามทาง Line : @tutorferry