เจาะลึก "Pay to Fly" วัฒนธรรมสุดอื้อฉาว หรือทางลัดสู่ห้องนักบิน?
ตามปกติแล้วเมื่อเราเรียนจบและเข้าไปทำงาน บริษัทจะต้องเป็นฝ่ายจ่ายเงินเดือนให้กับเราใช่ไหมครับ? แต่ในวงการการบินระดับโลก มีระบบหนึ่งที่สวนทางกับตรรกะนี้อย่างสิ้นเชิง นั่นคือระบบที่เรียกว่า "Pay to Fly" (P2F) หรือ "การจ่ายเงินเพื่อจะได้บิน" ซึ่งเป็นหนึ่งในประเด็นที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์และถกเถียงกันอย่างหนักที่สุดในอุตสาหกรรมการบิน
ระบบ Pay to Fly คืออะไร?
โดยทั่วไปแล้ว นักบินจบใหม่ที่เพิ่งได้รับใบอนุญาตนักบินพาณิชย์ตรี (CPL) จากโรงเรียนการบิน จะมีชั่วโมงบินสะสมเพียงราวๆ 200 ชั่วโมง ทว่าสายการบินพาณิชย์หลายแห่งมักตั้งเงื่อนไขรับสมัครนักบินที่มีชั่วโมงบินบนเครื่องบินโดยสารไอพ่นขนาดใหญ่ (Type Rating เช่น A320 หรือ B737) มาแล้วไม่ต่ำกว่า 500 ชั่วโมง ช่องว่างตรงนี้เองทำให้เกิดโมเดลธุรกิจ P2F ขึ้น โดยเอเจนซี่หรือสายการบินบางแห่งจะเสนอขาย "แพ็กเกจชั่วโมงบิน" ให้นักบินจบใหม่ โดยนักบินต้องยอมจ่ายเงินก้อนโตหลักล้านบาท เพื่อแลกกับการได้ขึ้นไปนั่งปฏิบัติหน้าที่ในฐานะนักบินผู้ช่วย (First Officer) บนเที่ยวบินพาณิชย์ที่มีผู้โดยสารจริงๆ แทนที่จะได้รับเงินเดือนจากการทำงาน
แม้ P2F จะเป็นเหมือน "ทางลัด" ให้นักบินได้ชั่วโมงบินตามที่ตลาดแรงงานต้องการ แต่องค์กรการบินและสมาคมนักบินทั่วโลกต่างต่อต้านระบบนี้อย่างรุนแรง เพราะนอกจากจะเป็นการเอาเปรียบแรงงานอย่างหนักแล้ว ยังอาจบั่นทอนความปลอดภัย (Aviation Safety) เนื่องจากนักบินต้องแบกรับความเครียดและความกดดันจากหนี้สินมหาศาลที่กู้ยืมมาเพื่อจ่ายค่าบิน
Pay to Fly เกิดขึ้นได้อย่างไร?
ในบางประเทศ โดยเฉพาะช่วงที่มีนักบินจบใหม่จำนวนมาก
นักบินอาจมี
- ใบอนุญาต CPL
- Instrument Rating
- Multi Engine Rating
แต่ยังไม่มีชั่วโมงบินหรือประสบการณ์เพียงพอที่จะสมัครเข้าทำงานกับสายการบิน
จึงเกิดโครงการที่ให้ผู้สมัคร
- จ่ายค่าโครงการ
- เข้าอบรม
- บินในตำแหน่งผู้ช่วยนักบินภายใต้การกำกับดูแล
เพื่อสะสมประสบการณ์
ข้อเสียและข้อถกเถียง
Pay to Fly เป็นหัวข้อที่ถกเถียงกันมากในวงการการบิน
ค่าใช้จ่ายสูง
บางโครงการมีค่าใช้จ่ายหลายหมื่นถึงหลายแสนดอลลาร์
ภาระทางการเงิน
นักบินจบใหม่อาจมีหนี้จากการเรียนบินอยู่แล้ว
ประเด็นด้านวิชาชีพ
หลายองค์กรนักบินมองว่า
นักบินควรได้รับค่าตอบแทนจากการทำงาน ไม่ใช่จ่ายเงินเพื่อทำงาน
มุมมองของวงการการบิน
องค์กรนักบินหลายแห่ง เช่น International Federation of Air Line Pilots' Associations เคยแสดงความกังวลต่อระบบ Pay to Fly เพราะอาจส่งผลต่อมาตรฐานวิชาชีพนักบินและการแข่งขันในตลาดแรงงาน
ปัจจุบันยังมีอยู่หรือไม่?
ในอดีตพบได้มากในบางประเทศของยุโรปและบางภูมิภาค
แต่ปัจจุบันหลายสายการบินเริ่มหันไปใช้
- Student Pilot (Cadet Pilot) Program
- Airline Sponsored Training
- Ab Initio Program
ซึ่งเป็นระบบที่สนับสนุนการฝึกนักบินมากกว่า
Pay to Fly กับ Student Pilot (Cadet Pilot) ต่างกันอย่างไร?
Pay to Fly
- ผู้สมัครจ่ายเงินเพื่อบิน
- จุดประสงค์หลักคือสะสมประสบการณ์
Student Pilot (Cadet Pilot) Program
- สายการบินคัดเลือกและฝึกนักบิน
- มีเส้นทางสู่การจ้างงานชัดเจน
- เป็นรูปแบบที่พบมากในเอเชีย
เช่นโครงการ Student Pilot ของสายการบินต่าง ๆ
ด้วยเหตุนี้ เส้นทางที่ปลอดภัย มั่นคง และเป็นที่ใฝ่ฝันสูงสุดของคนอยากเป็นนักบิน จึงไม่ใช่การเรียนบินด้วยทุนส่วนตัวแล้วไปตายเอาดาบหน้า แต่คือการสอบแข่งขันเข้าเป็นนักบินฝึกหัดในโครงการ "Student Pilot" (SP) ของสายการบินชั้นนำ เพราะหากคุณผ่านการคัดเลือก สายการบินจะเป็นผู้สนับสนุนการฝึกอบรมทั้งหมดและมีตำแหน่งงานรองรับอย่างชัดเจน โดยไม่ต้องเสี่ยงตกงานหรือต้องไปจ่ายเงินเพื่อขอทำงาน
อย่างไรก็ตาม การจะคว้าที่นั่งในโครงการ SP ได้นั้น ผู้สมัครต้องฟันฝ่าด่านทดสอบที่หฤโหด ทั้งการสอบความรู้พื้นฐาน การวัดไหวพริบ และแบบทดสอบความถนัดทางวิชาชีพ การมีผู้ช่วยเตรียมความพร้อมที่ตรงจุดจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการฝ่าด่านการแข่งขันนี้ครับ
